TÁC DỤNG CỦA VỊ THUỐC MẠCH MÔN, CÁCH DÙNG NHƯ THẾ NÀO CHO KẾT QUẢ TỐT.

1. Mạch môn là gì?

Mạch môn còn có nhiều tên gọi khác nhau, ví dụ như lan tiên, mạch đông, tóc tiên, cỏ lan… Tên khoa học của mạch môn là Convallaria japonica Linnaeus f. hoặc Ophiopogon japonicus, thuộc họ Tóc tiên (Ruscaceae). Loại cây này có nguồn gốc từ Nhật Bản, nhưng hiện nay đã được trồng làm cảnh hoặc dược liệu ở nhiều nơi. Mạch môn dược liệu tự mọc hoang và cũng được trồng tại nhiều vùng thuộc phía Bắc nước ta như Hà Nam, Hưng Yên, Bắc Giang, Nghệ An…

Đây là một loại cây thân thảo, cao từ 10 – 40cm, thường có màu xanh và sống lâu năm. Lá mạch môn thẳng, màu xanh lục, bề mặt dài khoảng 20 – 40cm và hẹp chỉ từ 1 – 4mm, mọc từ gốc vươn lên. Cuống lá mạch môn có bẹ, mép lá răng cưa. Rễ cây mạch môn dạng chùm. Màu sắc của hoa biến đổi từ trắng đến tím nhạt.

Đặc biệt, phần củ mạch môn (phát triển từ rễ) là bộ phận thường được sử dụng. Loại củ này to bằng đầu đũa, có 2 đầu dẹt, thân mập tròn, mềm, vỏ màu trắng vàng, thịt ngọt. Vào độ tháng 9 – 12 trong năm, người ta có thể chọn thu hái phần củ mạch môn từ những cây đã sống được 2 năm tuổi. Sau khi thu hoạch, cần sơ chế phần củ mạch môn như sau:

+ Cắt bỏ đi toàn bộ rễ con, rửa sạch đất cát;

+ Củ nhỏ để nguyên, lớn thì chẻ đôi;

+ Phơi khô, sấy nhẹ hay dùng tươi đều được.

2. Vị thuốc mạch môn có tác dụng gì?

Vị thuốc mạch môn có tính hàn, vị ngọt hơi đắng.Củ mạch môn quy kinh Phế, Vị giúp bổ phế, an thần, thanh nhiệt , giải độc, lợi tiểu, ích tinh, sinh tân chỉ khát…Dùng điều trị các chứng bệnh ho ra máu, ho khan, ho có đờm, miệng khô, hỗ trợ táo bón. Liều dùng: ngày dùng 6 đến 20 g sắc uống nước có thể dùng kết hợp với các vị thuốc khác như cát cánh, ngũ vị tử, kha tử, tiền hồ, từ uyển để điều trị theo tình trạng bệnh về viêm đường hô hấp trên.

3. Những bài thuốc sử dụng mạch môn dược liệu.

+ Chữa chứng ho dai dẳng, khó thở: Củ mạch môn 16g, kết hợp cùng 4g mỗi vị cam thảo, gạo nếp sao vàng, đảng sâm, đại táo và 8g bán hạ. Sắc với 600ml nước, cô đọng còn 200ml thuốc chia ra thành 3 lần uống trong ngày. Chữa chảy máu chân răng: đung 10 đến 15 g mạch môn dùng uống hàng ngày

+ Trị đổ mồ hôi nhiều dùng: Mạch môn 16g, nhân sâm 10g, ngũ vị tử 8g sắc uống nước.

+ Trị táo bón: mạch môn 20g, sinh địa 20g, huyền sâm 16g đụn nước uống .+ Chũa ho khan, ho lâu ngày, ho đờm: mạch môn 10g, tang diệp 12g, tỳ bà diệp 4g, cam thảo 4g, hạnh nhân 8 g, cát cánh 8 g 

4. Một số lưu ý khi dùng vị thuốc mạch môn.

Bên cạnh việc biết mạch môn có tác dụng gì thì việc biết được những lưu ý khi sử dụng mạch môn cũng vô cùng quan trọng. Khi sử dụng mạch môn và các bài thuốc có nguyên liệu mạch môn, người bệnh cần lưu ý một số điều sau:

Tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước nếu có nhu cầu sử dụng các bài thuốc từ củ mạch môn để chữa bệnh;

Không được dùng vị mạch môn khi đang tiêu chảy, trường hợp tì vị hư hàn

Cần kiên trì theo đúng liệu trình đã được bác sĩ kê đơn vì những bài thuốc từ mạch môn nói riêng hoặc Đông y nói chung thường có tác dụng chậm

Vị thuốc mạch môn có thể không phát huy hiệu quả hoặc xuất hiện tác dụng phụ tùy vào cơ địa của bệnh nhân. Nếu phát hiện những triệu chứng lạ, cần tạm ngưng dùng thuốc và báo ngay với bác sĩ.